Dialog

انبساط عضلانی به روش ادموند جاکوبسن 1

2008-07-10T07:09:00.000-07:00

در ابتدای این مقاله لا زم میدانم که متذ کر شوم در تمام مقا لا تی که اینجانب در مورد استرس و درد نوشته ام، بد یهی است، اصل علمی نسبی نگری ( قانون نسبیت ) صد ق می کند

به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سوی مطلب

انبساط عضلانی به روش ادموند جاکوبسن 2

2008-07-10T06:56:00.000-07:00

Jacobsonروش عضلانی جاکوبسن، خود هپینوتیزمی به روش پرفسور شولتز، هاتا یوگا، شیوه های مختلف هپینوتیزم، تایجی و کیوگونگ از معروفترین شیوه های آرامبخشی می باشند

به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سوی مطلب

استرس و راههاي برخورد صحيح با استرس

2008-07-10T06:41:00.000-07:00

فشار روحی ( Stress ) و شیوه های درست برخورد با آنموضوع اصلی این مقاله بررسی راه های کاهش و مبارزه با سیندرم فشار روحی می باشد،

به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سوی مطلب

دیالو گ شفا بخش ا ست و سکو ت سم!

2008-07-08T05:30:00.000-07:00

قبل از اینکه در مورد دیا لوگ و اهمیت آن در خا نوا ده و جا معه بپر دازم ،

لا زم می دانم ابتدا در مو رد ارتباط تو ضیح دهم،

به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سوی مطلب

[ خودهیپنوتییزمی به روش شولتز (J. H. Schultz)یا ( آموزش خود زاد ) Autogenes Training

2008-07-05T08:26:00.000-07:00

پروفسور شولتز متخصص اعصاب و استاد دانشگاه برلین، دریافته بود که بیماری ۷۵ درصد

به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سوی مطلب

اختلالات غذایی

2008-07-05T08:08:00.001-07:00

بخش نخست: در این بخش از نوشته به تجزیه و تحلیل اختلالات غذایی ( کم اشتهایی و گرسنگی مفرط) و

درد و روشهای مقابله با آن

2008-07-05T02:20:00.000-07:00

در آغاز مقاله نخست درباره درد و حافظۀ درد توضیحی داده می شود

به‌سوی مطلب

یوگا و تایچی

2008-07-05T02:12:00.000-07:00

یوگا بمعنی هماهنگی و یکی شدن روح و روان می باشد و دارای شش مکتب است
به‌سوی مطلب

پروژه پیشنهادی واحدهای مسکونی افراد معلول برای نخستین بار در ایران

2008-07-04T07:34:00.000-07:00

هدف این است که انسانهای معلول بتوانند زندگی خود را بطور مستقل در دست گیرند.

به‌‌‌‌‌سوی مطلب

تماس

2008-07-02T08:26:00.000-07:00

از طریق اینترنت:

E-Mail: relaxinstitut@web.de

یا تلفن

Tel: 069 90 55 46 27

یا پست:

Verein für Kultur und Bildung e.V.
z. Hand Herrn Farid Mosharaf Dehkordi
Burgstraße 106
Frankfurt am Main 60389

Impressum

2008-06-28T12:52:00.001-07:00

tamas

2008-06-28T12:51:00.001-07:00

angebote

2008-06-28T12:50:00.000-07:00

uber uns persisch

2008-06-28T12:49:00.000-07:00

فرید مشرف دهکردی

دکترا در فلسفه

فوق لیسانس در رشته علوم تعلیم و تربیت

فارغ التحصیل دانشگاه گوته فرانکفورت

Artikel

2008-06-28T12:48:00.000-07:00

Über uns

2008-06-28T12:46:00.000-07:00

Titel

2008-06-28T11:41:00.001-07:00

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

1980-10-31T13:20:00.000-08:00

matlabe kaamel

اختلالات غذایی

1980-07-02T08:07:00.000-07:00

بخش نخست:
در این بخش از نوشته به تجزیه و تحلیل اختلالات غذایی ( کم اشتهایی و گرسنگی مفرط) و در مقاله بعدی به روش های درمانی این دو اختلال می پردازیم.
اختلالات غذایی بطور کلی به ۳ دسته تقسیم می شوند:
۱ کم اشتهایی روانی (Anorexia nervosa)
۲- گرسنگی مفرط روانی Bulimia nervosa))
۳-چاقی مفرط (ََAdipositas)
در آیین نامۀ مربوط به معیارهای شناسایی اختلالات روانی( DSM-IV-T ) کم اشتهایی و گرسنگی مفرط بعنوان اختلالات روانیِ غذایی شناخته شده و چاقی مفرط بعنوان اختلالی در رفتار غذایی و یک اختلال بدنی(somatic) بشمار می آید. هرچند می توان چاقی مفرط را نیز نتییجه اختلالات رفتار غذایی و روانی دانست.
این اختلالا ت بعلت وجود کالری زیاد و یا کمبود کالری در بدن ایجاد می گردند.
دسته های اول و دوم بعنوان اختلالات روانی غذایی در جوامع امروزی شناخته شده اند.
امروزه متاسفانه اغلب مردم لاغری و خوش اندامی را با سلامتی یکی می دانند. بسیاری از ورزشکاران (کشتی گیران، سوارکاران، اسکی بازان و . . .)، هنر يیشگان، مانکن های مدل های لباس که باید توجه ویژه ای به وزن خود داشته باشند به اختلالات روانی غذایی، بویژه کم غذایی مبتلا می گردند.
اختلالات غذایی که در زنان ۹۰ درصد و در مردان ۱۰ درصد می باشد اغلب در سن بلوغ آغاز می گردند [۱].
علت اصلی بروز این اختلالات نارضایتی از اندام و آرزوی لاغرشدن و بعبارت دیگر ترس از چاق شدن می باشد. رژیم غذایی متوالی(دایِت (Diet و تمرکز بیش از حد روی چگونگی وضعیت اندام و وزن بدن، موجب بروز اختلالات روانی و روان تنی و نهایتا بستری شدن فرد در کلینیک می گردند که درصورت معالجه نشدن، در شرایط بسیار حاد حتی موجب مرگ شخص نیز می گردد. ( این مسئله بویژه در مورد کم اشتهایی صدق می کند).

۱. کم اشتهایی روانی (Anorexia nervosa ):
نسبت دادن عنوان کم اشتهایی به این اختلال نادرست می باشد زیرا این افراد در واقع میل شدیدی به غذا خوردن دارند.
ویژگی های کم اشتهایی روانی:
۱- بیماران مبتلا به کم اشتهایی روانی وزن بسیار کمی دارند ( این اختلال موجب می گردد تا این بیماران دارای وزنی بشوند که کمتر از ۸۵ درصد وزن نرمال مورد نظر در جدول استاندارد ثبت شده، می باشد. بعبارت دیگر، آنان بیشتر از ١۵ درصد از وزن نرمال مورد نظر را از دست می دهند) و این وضعیت بدلیل کمبود انرژی در بدن آنان می تواند حتی به مرگ ایشان ختم شود. کاهش وزن این افراد به این دلیل است که آنان از خوردن انواع دسر و شیرینی خودداری می کنند و مواد غذای خود را به پروتئین و مواد کم کالری محدود می سازند. بدین ترتیب تغذیه این افراد بتدریج یک جانبه می گردد و ایشان با گرفتن روز ه های متوالی ( کم کردن تعداد وعده های غذایی، مثلا تا یکبار در روز) و با انجام فعالیت های زیاد بدنی به کم کردن وزن خود می پردازند بعضی از ایشان حتی از مادۀ اسهال آورکمک گرفته[۲] و یا خود را به استفراغ کردن وا می دارند ( از طریق خوردن بیش از حد غذا در یک وعده و سپس وارد کردن انگشت در حلق).
۲- این بیماران اختلال در دریافت و شناخت واقعی از وزن و فرم اندام خود دارند. این افراد با آنکه بیش از حد لاغر هستند حس می کنند که اندامشان بویژه در نواحی شکم، پهلوها، ران ها و باسن بیش از حد چاق و نا متناسب هستند.
۳-داشتن ترس از چاق شدن که موجب تصمیم آنان برای کاهش دادن وزن می گردد.
۴-در خانمها عادت ماهانه تا مدتی بیش از ۳ ماه قطع می گردد.
از ویژگی های دیگر این افراد می توان به ارتباط قوی میان وزن و اندام آنان با احترام به خود (self-esteem) و ارزشی که ایشان برای خود قائل هستند اشاره نمود . این بیماران با صرف وقت و انرژی بسیار زیاد غذای خود را وسواس گونه تهیه کرده، بر سفره می چینند و می خورند. آنان همیشه به مطالعه کتاب ها و موضوعات مربوط به تغذیه می پردازند و ساعتها مقابل آینه ایستاده و با آنکه بیش از حد لاغرند به اندام خود به دیدۀ انتقاد می نگرند.
کم اشتهایی روانی خود به ۲ نوع تقسیم می شود:

۱. نوع محدود سازنده (Restrictive Type): دراین نوع از کم اشتهایی کاهش وزن بیمار به علت محدود ساختن شدید تغذیه می باشد که در جریان آن فرد بطور منظم دچار حمله غذایی نمی شود و رفتارهای نوع مسهلی (Purging) را نیز در خود ندارد (استفراغ برای خود بوجود آوردن و یا سوء استفاده از مواد اسهال آور).

:Binge-Eating/Purging-Type همراه با حمله غذایی نوع مسهلی .۲
در این نوع فرد بطور منظم حمله غذایی دارد و بعد از خوردن با ایجاد استفراغ و یا با سوء استفاده از مواد مسهل آب بدن خود را از دست می دهد. اختلالات این گروه شباهت زیادی به اختلالات بلومی دارند و در آنها نیز مانند بلومی گرایش به خودکشی ، اختلالات شخصیتی، رفتارهای عصبی، احتمال اعتیاد به مواد مخدر و الکل، بیشتر از گروه نوع اول یعنی گروه محدود سازنده می باشد.
لازم است که تذکر دهم که افرادی که به کم اشتهایی روانی تمایل دارند، به گرسنگی مفرط نیز گرایش داشته و در حالت برعکس آن، افرادی نیز که مبتلا به گرسنگی مفرط هستند به کم اشتهایی گرایش دارند.[۳]
میزان کم اشتهایی نزد زنان ۹۰ تا ۹۵ درصد می باشد و این اختلال در هر سنی می تواند بروز نماید اما ابتلا به این بیماری نزد ایشان اغلب در ۱۴ تا ۱۹ سالگی روی می دهد.

۲. گرسنگی مفرط روانی ( Bulimia nervosa):
مشخصات:
۱. حمله غذایی بین ۲ تا ۴۰ بار در هفته صورت می گیرد ، مقدارهر وعدۀ غذایی زیاد، کالری آن بالا ( بیش از ٣۰۰۰ کالری) و غذا نجویده خورده می شود، ارزش طعم غذا برای این افراد کاهش یافته و ایشان پس از حمله غذایی معمولا خود را مجبور به استفراغ کرده و یا از مادۀ اسهال آور سوء استفاده می کنند.
۲-فعالیت این افراد بیش از حد می باشد و مدت های طولانی از غذا خوردن خودداری می کنند
۳- چگونگی اندام و وزن در داشتن حس احترام به خود در آنان نقش بسزایی دارد.
۴-اقدامات بسیاری برای کاهش وزن خود می کنند.
۵-۹۰تا ۹۵ درصد بیماران در سنین ۱۵ تا ۲۸ هستند.
۶-وزن این افراد معمولا طبیعی است و می تواند کمتر و یا بیشتر از حد طبیعی نیز باشد.
۷- به هنگام استفراغ (بعد از حمله غذایی) احساس ناخوشایند روان تنی کاهش می یابد، و لی سپس احساس گناه، افسردگی، نفرت وترس جایگزین آن می گردد. [۴]
۸- فرد به هنگام حمله غذایی کنترل خود را بر رفتار غذایی اش از دست می دهد (کنترل دست کشیدن از غذا) معمولا خود را وادار به استفراغ می نماید و تقریبا نصف کالری غذایش را جذب می کند و به همین دلیل دوباره احساس گرسنگی کرده و غذا می خورد
و این دور باطل یعنی بیشتر غذا خوردن و بیشتر استفراغ کردن که موجب تکرار شدن احساس کنترل کمتر بر تغذیه می گردد احساسات منفی روانی را در شخص بیشتر می نماید.

-۹ درگرسنگی مفرط روانی وقتی افراد وزن خود را کم می کنند اغلب مورد تشویق خانواده خود قرار می گیرند.
افراد مبتلا به گرسنگی مفرط روانی نیز به ۲ نوع تقسیم می شوند:
۱- نوع مسهلی (Purging-Type) که در آن فرد بطور مرتب استفراغ نموده و از مواد اسهال آور سوء استفاده می کند.
۲- نوع غیر مسهلی (No-Purging-Type ) که فرد مدت طولانی از خوردن غذا خودداری می کند، فعالیت بیش از حد بدنی دارد، بطور مرتب استفراغ نمی کند و از مادۀ اسهال آور سوء استفاده نمی کند.
شباهت های کم اشتهایی روانی و گرسنگی مفرط روانی بطور خلاصه شده عبارتند از :
گرفتن رژیم غذایی، ترس از چاقی، کوشش برای لاغری، مربوط کردن حس احترام به خود با وزن و اندام خود، ظاهر شدن افسردگی،

تفاوتهای کم اشتهایی روانی و گرسنگی مفرط روانی:

گرسنگی مفرط روانی کم اشتهایی روانی
در اغلب افراد وزن طبیعی و یا کمی بیشتر یا کمتر از حد طبیعی است
وزن بسیار کم است
داشتن گرایش قوی به رفتارهای ضد اجتماعی مانند اعتیاد به مواد مخدر یا الکل ، دزدی
گرایش کمتر به رفتار ضد اجتماعی
قطع شدن یا غیر منظم شدن عادت ماهانه در خانم ها
حداقل قطع عادت ماهانه به مدت سه ماه
از لحاظ جنسی فعال تر
از لحاظ جنسی فعالیت کمتر
خانمها شکل سنتی زندگی را بیشتر قبول دارند
خانمها شکل سنتی زندگی را کمتر قبول دارند
گرایش به رفتارهای نمایشی متاثر کننده Dramatik) (
گرایش به رفتارهای وسواسی
قبل از بیماری درگیری بیشتر با خانواده و و فامیل، پس از آن مطابقت بیشتر با خانواده و فامیل
قبل از اختلال مطابقت با خانواده و پس از ان درگیری با آنان
تقریبا در نبمی از خانمها اختلال در عادت ماهانه دیده نشده است
عادت ماهانه همگی قطع می شود
شروع اختلال اغلب بین ۱۵تا۲۱سالگی
شروع ختلال اغلب بین۱۴تا۱۸ سالگی

افسردگی در افراد مبتلا به گرسنگی مفرط روانی کمتر دیده شده است و ایشان کمتر احساس خود را کنترل می کنند در حالی که افراد مبتلا به کم اشتهایی روانی اختلالات روان تنی خود را پنهان می کنند و اغلب توسط خانواده های خود برای درمان مراجعه می کنند. .آنان اگر خودشان نزد افراد متخصص بروند به این علت است که از لحاظ روان تنی احساس گرسنگی دارند نه به این دلیل که وزنشان کم است.

يی نو شتها:
۱. مطابق بررسی های انجام شده :
الف: عامل اصلی اختلالات غذایی (گرسنگی مفرط روانی و کم اشتهایی روانی) رژیم غذایی می باشد. (زنان بیشترازمردان برای کم کردن وزن خود از رژیم غذایی استفاده می کنند. مردان برای کم کردن وزن خود بیشتر به ورزش و حرکات بدنی روی می آورند).
ب: این آمار ۱۰۰٪ نمی تواند درست باشد زیرا مردان معمولا از ابراز بیماری خود خودداری می کنند و برای درمان نیز دیرتر اقدام می کنند و این ها دقت آمار را کم می کنند
ت. تشخیص اختلالات غذایی در زنان راحت تر می باشد زیرا وجود این اختلالات موجب ایجاد اختلال در عادت ماهانه آنان می شود ( بویژه در اختلال کم اشتهایی روانی )
۲. مواد اسهال آور مانند Laxantien, Diuretika, Klistiere و یا مشتقات آن،
۳. کم اشتهایی روانی، گرسنگی مفرط روانی و چاقی مفرط می تو انند در محیطی با هم مشترک باشند. برخی از افراد کم اشتها یا دارای چاقی مفرط، حملات غذایی و استفراغ دارند و برخی از افراد مبتلا به گرسنگی مفرط چاق هستند.
البته فقط نیمی از افراد کم اشتها استفراغ می کنند و اغلب افراد مبتلا به گرسنگی مفرط چاق نیستند Carner und Fairbrun1998/Russell 1979))
لازم به تذکر است که در بعضی مواقع نیز فرد می تواند از یک اختلال به اختلال دیگر مبتلا گردد.
۴. بدلیل تماس ترشی اسید گوارشی با دندانها به هنگام استفراغ، دندان ها می توانند اسیب ببینند، پتاسیم بدن فرد کم گردد و اختلالات گوارشی در بدنش ایجاد شود (در معده، کلیه یا روده ها).
بعلت کم شدن يـتاسیم ، فرد می تواند به بیماری قلبی دچار شود و فشار خونش بر اثر ضعف يایین بیاید.

منابع:
Baumann, Urs & Meinrad Perrez: Klinische Psychologie- Psychotherapie, Verlag Hans Huber, Bern 1998
Davison, G & Neale J.: Klinische Psychologie, Verlagsgruppe Beltz, Psychologie Verlags Union, Weinheim 2002
Comer, Ronald J.: Klinische Psychologie, Verlag Spektrum, Heiderberg, 2001

خودهیپنوتییزمی به روش شولتز (J. H. Schultz)یا ( آموزش خود زاد ) Autogenes Training

1980-07-02T07:56:00.000-07:00

پروفسور شولتز متخصص اعصاب و استاد دانشگاه برلین، دریافته بود که بیماری ۷۵ درصد از افرادی که به پزشک مراجعه کرده و پزشکان در آزمایشگاه هیچگونه نشانه ای از بیماری را نزد این بیماران پیدا نمی نمایند و از دریافت دلیل بیماری آنان عاجز می مانند ریشه روان تنی دارد ( ١ ). یعنی اعصاب خودکار این بیماران ( اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک) بدلیل فشارهای جسمی، روانی و اجتماعی در وضعیت دائمی استرس ساز قرار گرفته و در نتیجۀ آن بافتها و ارگانهایی از بدن آنان مانند قلب، ریه، معده و دستگاه گوارشی آسیب دیده اند. شولتز برآن شد که روشی ابداع نماید که اعصاب خودکار این افراد را تحت تاثیرقرار داده و درنهایت به حالت استراحت و آرامش (تنظیم شده) برگرداند. او می دانست که سالها پیش از وی دکتر اسکار فوگل(Dr. Oskar Vogel) در سویس با روش هیپنوتیزم به معالجه بیماران خود می پرداخته و در پایان عمرش سعی نموده است روشی ابداع نماید تا خود افراد بتوانند خود را هیپنیوتیزم کرده و به بهبود و سلامتی خود یاری برسانند. اما نتوانسته بود روشی را با ساختار مشخص ارائه دهد.
شولتز در سالهای (۱۹۲۶ـ۱۹۳۲) روشی با ساختار علمی پایه گذاری نمود. وی در روش خود از شیوۀ یوگا در مدیتیشین بهره گرفت. شولتز روش خود را Autogenes Training (آموزش خود زاد) نامید ( آتو(Auto) به زبان آلمانی یعنی بطور خودکار و اتوماتیک و گِنِس برگرفته از پسوند یونانی گنیک (-genic) بمعنی تولید و زاییده شده از، و ترینینگ (Training) به زبان آلمانی و انگلیسی یعنی تمرین و آموزش) ( ۲ ). یکی از دلایلی که وی روش خود را خود هیپنوتیزمی ننامید آن بود که اولا خیلی افراد از کلمه هیپنوتیزم ترس داشتند و علاوه برآن بسیاری از افراد شارلاتان هیپنوتیزم را بدنام نموده بودند. شولتز روی کلمه تمرین دوبار تأکید می نمود زیرا می دانست کسانی که می خواهند این روش را فرا گیرند اغلب احتیاج به تمرین های زیادی دارند این روش همچنین خود آرامبخشی متمرکز نیز نامیده می شود زیرا حواس شخص را با متمرکزکردن توجه اش به آنچه که در بدن و روانش می گذرند منحرف می سازد.
خود هیپنوتیزمی به روش دکتر شولتز یکی از شیوه های موثر درمانی و پیشگیری برای سلامتی و مراقبت از روان می باشد و افراد ۱۰سال به بالا می توانند آن را انجام دهند. در این روش اشخاص و بیماران یاد می گیرند که چگونه به خواب مصنوعی رفته و سیستم فیزیولوژیکی خود را تحت تاثیر قرار دهند و در نتیجه، استرس، ترس و درد خود را کاهش دهند.
تفاوت آموزش خودزاد با خوابیدن در آن است که فرد درخواب هیچگونه تاثیری برخود ندارد و اطراف خود را بخوبی حس و درک نمی کند و عضلاتش در صورت وجود فشار عصبی می توانند در حالت انقباض قرار داشته باشد. در آموزش خودزاد اما برعکس، فرد درحالتی کاملا متمرکز و آگاهانه بسر می برد و عضلاتش در حالت رها شده و آزاد قرار دارند.
این شیوه در سه مورد بکار گرفته می شود :
۱. برای دورۀ مبتدی که برای کاهش استرس و توانبخشی مجدد در بیمارستان ها، مطب ها و مؤسسات امور روانشناسی ارائه می گردد
۲. برای دوره متوسط که در آن خواست ها و نیاز بیمار نیز در نظر گرفته می شوند.
٣- برای دوره پیشرفته که در آن فرد یاد می گیرد که چگونه از این شیوه برای درمان بیمارهای روحی و روانی و مشکلات خود کمک بگیرد.
شیوۀ اجرا :
این روش در حالت نشسته به روش درشکه ای معروف است. دکتر شولتز مشاهده کرده بود که وقتی درشکه چی های برلین بر روی درشکۀ خود استراحت می کنند با حالتی متمایل به جلو و در حالیکه سرشان به پایین خم شده وعضلاتشان رها شده است به خواب می روند. وی این حالت را برای حالت نشستۀ درمان خود انتخاب کرد. فرد برای داشتن این حالت روی یک صندلی بدون دسته می نشیند (کسانی که کمر درد دارند می تواند از صندلی دسته دار استفاده نمایند.) سپس بالاتنۀ خود را کمی به جلو می دهد و آن را در حالتی که احساس ثبات می کند نگه می دارد. سپس سر خود را کمی پایین آورده و آن را کاملا شل و رها می سازد. کف دست ها را نیز بدون آنکه انگشتان با یکدیگر تماسی داشته باشند روی ران ها قرار می دهد.
در حالت خوابیده دستها کنار بدن، کف دستها رو به پایین و پاها در حالیکه جهت انگشتان آنها برخلاف یکدیگر و رو به بیرون قرار دارند آزاد و رها گذاشته می شوند.
این حرکات را در کلینیک ها در گروههای ۱۵- ۱۰نفره و برای کسانی که در مراحل پیشرفته هستند در گروه های ١۰- ۷ نفره انجام می دهند. در کلینیک های درمانی این روش روزانه و در مطب ها و کلاس های ویژه حداقل یک بار در هفته انجام می گر دد.
این روش از شش مرحله تشکیل می گردد که فرد پس از گذراندن ۶ شش جلسه همۀ مراحل را بطور کامل فرا می گیرد.
در حالت خوابیده فرد روی زمین درازکشیده و از پاشنه پا تا سرش را روی زمین قرار می دهد. سپس با جملات مثبت شروع به تلقین به خود می کند :
١- من آرام هستم ۵ مرتبه،
۲- احساس سنگینی : چب دستها با دست چپ و راست دستها با دست راست خود آغاز می کنند :
دست راستم (دست چپم) سنگین است هر کدام ۵ مرتبه ، دستهایم سنگین است ۵ مرتبه، دستهایم کاملا سنگین است ٣ مرتبه
پای راستم (پای چپم) سنگین است، هر کدام ۵ مرتبه، پاهایم سنگین است ۵ مرتبه، پاهایم کاملا سنگین است ۳ مرتبه،
بدنم سنگین است (ازپاها تا گردن) ۳مرتبه
٣ - احساس گرمی :
دست راستم (دست چپم) گرم است ۵ مرتبه، دستهایم گرم است ۵ مرتبه، دستهایم کاملا گرم است ۳ مرتبه،
پای راستم (پای چپم) گرم است ۵ مرتبه، پاهایم گرم است ۵ مرتبه، پاهایم کاملا گرم است ٣ مرتبه
بدنم گرم است (ازپاها تا گردن) ۳ مرتبه،
۴- قلب من آرام و منظم می زند ۵ مرتبه،
۵- تنفس من آرام است ۵ مرتبه
۶- شکم من گرم است (از قفسۀ سینه تا ناف، در واقع معده) ۵ مرتبه
۷- پیشانی من خنک است ۵ مرتبه
۸- فرد به تلقین مورد نظرخودش می پردازد بعنوان مثال : من آرام هستم ۵ مرتبه
نکات مهم :
کسانی که بیماری قلبی دارند یا احساس خوبی در مرحله ۴ ندارند می توانند از این مرحله صرفنظرکرده و از مرحله ۳ به مرحله ۵ بروند.
در گفتن جملات باید دقت کرد بعنوان مثال برخی از مربیان کم تجربه به جای گفتن من قلبم آرام و منظم می زند، جملۀ من قلبم منظم و یواش
می زند را بکار می برند. گفتن کلمه یواش موجب بروز اختلالات قلبی در کار آموزان می گردد و یا بجای آن جملۀ من قلبم منظم و قوی می زند را بکار می برند. گفتن کلمۀ قوی برای بیمارانی که دارای فشار خون کم می باشند البته مؤثر است اما برعکس برای بیماران دارای فشارخون بالا ، خطرناک می باشد زیرا فشار خون آنان را بالا می برد.

درد و روشهای مقابله با آن

1980-06-30T04:50:00.000-07:00

درد و روشهای مقابله با آن

در آغاز مقاله نخست درباره درد و حافظۀ درد توضیحی داده می شود و سپس در مورد کمردرد و بطورکلی روش های مقابله با درد، مطا لبی ارائه می گردد.

هیچ عیب و ننگی نیست که ضعیف باشیم.
هیچ عیب و ننگی نیست که مجروح باشیم.
هیچ عیب و ننگی نیست که تنها گذاشته شده باشیم .
هیچ عیب و ننگی نیست که پیچیده باشیم .
هیچ عیب و ننگی نیست که بی حاصل باشیم

هیچ عیب و ننگی نیست که با احساس باشیم.
هیچ عیب و ننگی نیست که درد داشته باشیم.
آیا انسانی وجود دارد که تا به حال درد را حس نکرده باشد ؟

Untied Lovsick Society / Lovepanges / TM

کریستوف اشلینگن زیف (Christopf Schlingensief ) که یک هنرمند است، در دومین کنگرۀ درد (Untied Lovsick Society) گفت : « نخستین و بزرگترین درد جدایی برای من، هنگامی بود که به د نیا آمدم. درد جدایی از مادر، مستقل شدن و ترک جایی که در آن احساس امنیت مطلق می کردم. پس از آن من باید خودم مستقلا مدفوع می کردم. اما در شکم مادرم چنین نبود. من این درد مستقل شدن را به احساس خوشبختی و خلا قیت تبدیل کردم ».

درد با همه ابعاد زندگی ما در هم آمیخته است، در بعد اجتماعی ( تبعیضاتی که درجا معه می توانند مو جب رنجش ما گردند)، در بعد اقتصادی (بحران های اقتصادی) ، ابعاد روانی، سیاسی، هنری و ......
یا هنگامی که عزیزی را از دست می دهیم و یا به هنگام مهاجرت که باید دوستان، بستگان و میهنمان را ترک کنیم و ...
تصور کنید که بدن ما دارای گیرنده ای برای درد نباشد، در آنصورت اگر ما دچار زخم معده بشویم و یا اگرکتری آبجوشی را برداریم، هرگز متو جه درد آن نمی شویم. این امر مو جب وارد آمدن ضربا ت جبران ناپذیری بر ما می گردد
ما باید درد را به عنوا ن هشداری (Signal)، که از بدن ما صادر می شود و حامل پیامی می باشد بپذیریم و سعی کنیم به آن توجه داشته، معنی آن را بفهمیم و به خوا ست آن پاسخ دهیم. این پیام می توا ند شا مل موارد زیر باشد:
١- آرزوی آرامش و استراحت ( بدنبال فشار بیش از حد کار)
۲- پیام درمانی (برای بیماری ها و یا آسیب دیدگی هایی که برای آنها باید به متخصص مراجعه نمود)
٣ - برخورد اصلی با مشکل و نه فرار از آن
۴- انتظارات بیش از حد از خودمان
و ...
اگر درد مدت زیادی بدرازا بکشد به حا لت مزمن در آمده و ایجاد بیماری می کند و نتیجه آن فلج شدن ما در زندگی ا ست .
به عنوان مثال اگر مدت داشتن کمردرد کسی بیش از شش ماه بدرازا بکشد، این درد می تواند مزمن شده و در نتیجه به یک بیماری طولانی مدت تبدیل گردد. ۸۸ درصد از مردم آلمان از بیماری درد رنج می برند و ٣٣ درصد از آنان بصو رت متناوب با درد دست به گریبان هستند .
هما نگونه که در مقا له استرس ( منتشره در شماره ۶۸ مجلۀ رنگین کمان) شرح داده شده است، مسئله درد را نیز باید از ٣ دیدگاه مو رد ارزیابی قرا ر داد :
١- فیزیولوژیکی
۲- روحی
٣- اجتما عی
این شیوۀ ارزیابی نه تنها در مورد درد بلکه در مورد بسیاری از بیما ری های دیگر نیز صادق است، یعنی بیماری از یکی از ا بعاد نامبرده شده در بالا آغاز می گردد و کم کم به ابعاد دیگر زندگی ما کشیده می شود و آنها را تحت تا ثیرقرار می دهد.
مثا ل یک : ستو ن فقرات فردی بر اثر ورزش آسیب دیده است (بعد فیزیولو ژیکی) :
ا ین مسئله می تو اند ابتدا مو جب ماندن او در خانه و منزوی شدن وی گردد و سپس کم کم به افسردگی و ابتلا به بی خوابی منتهی شود (بعد روحی ) و به د نبال آن ارتباط او با دوستا ن و آشنایانش نیز قطع شود ( بعد اجتماعی ) .
مثا ل دوم: فردی که به دلیل وجود ا سترس در محیط کارش (دلیل روحی)، اعصا ب سمپاتیکش فعال شده و این امرموجب ترشح هورمو نهای استرس ساز (نور آدرنا لین و ...) در بدن وی گردیده است و بدنبال آن ماهیچه های شا نه، گردن و ا طرا ف ستو ن فقرات او منقبض شده اند ( انقباض عضلا نی) و در نتیجه احسا س درد در نواحی کمر و شا نه ها می کند (فیزیولو ژیکی) حالت پرخا شگرانه و عصبی و تها جمی بخو د می گیرد و کم کم خو د را منزوی می سازد (دلیل اجتماعی) و نتیجۀ نهایی آن نیز عقب رفت وی در امور اجتماعی می باشد.
مثا ل سوم: آرایشگری به دلیل داشتن اختلاف با همسرش (بعد اجتماعی) کم کم حالت عصبی پیدا کرده ( بعد روحی ) و بتدریج به بیماری سردرد مزمن (بعد فیزیولو ژیکی) مبتلا می گردد.
مثا ل چهارم: دانش آموزانی که نمی توانند در مدرسه با همکلا سی هایشان ارتباطی برقرار کنند (بعد اجتما عی)، کم کم دچار ترس از مدرسه رفتن می شوند (بعد روحی) و پیش از رفتن به مدرسه به دل درد و دل پیچه(بعد فیزیو لو ژیکی) مبتلا می گردند.
هنگامی که بیماری به پزشک مر اجعه می کند همه این سه بعد در ایجاد درد او دخا لت دا رند و به همین دلیل درمان بیماری وی نیز اغلب تنها با برخورد با یکی از این ابعا د امکان پذیر نمی با شد .
سیستم درد : به طور ساده باید گفت که گیرنده های درد در تمام با فت های بدن و پو ست وجود دارند که بر اثر آسیب دیدگی، تورم و محرک های ترکیب کننده، تحت تا ثیر قرار گرفته و درد را از طریق انجام فعل و انفعالات شیمیایی ( یونی) از یک سلول عصبی به سلول عصبی بعدی انتقال می دهند. برای سرعت بخشیدن به این امر، این اطلاعا ت ابتدا به سلول های عصبی - نخاعی انتقا ل پیدا می کنند و سپس به تالاموس به عنوان اولین قسمت دریافت درد در مغز داده می شوند. تالاموس نیز پس از دریافت درد آن را به بخش های سه گانۀ زیر منتقل می سازد :
١- به مرکز بیداری (ساخت شبکه ای) ( Formatio neticularis) که در امور تنفسی و گوارشی دخالت د ارد.
۲- در سطح روئین مغز ( Cerebral Cortex) که در آنجا درد آگاها نه درک شده و منطق آن شناخته می شود .
٣- در دستگاه کناره ای (Limbic System) که از لحا ظ احساسی ارزش یا میزان درد تخمین زده می شود .
پس از تالاموس انتقال اطلاعا ت و تغییرا ت هو رمو نی در بدن توسط هیپوفیز صورت می گیرد. به طور کلی می توان نتیجه گرفت که سیستم های مختلف مغز درگیر مسئله درد گردیده و نمی توان بخش مجزا و مشخصی را به تنهایی مسئول دریا فت درد و یا برخورد و وا کنش در برابر آن دا نست .
اما آنچه مسلم است آن است که میزا ن و اندازه و یا تصور درد با یک نسبت مساوی در افراد گوناگون متفاوت است که این امرنیز به احساس روحی، جسمی و یا حتی تربیتی هر فرد بستگی دارد و حتی مشاهده گردیده است که درد می تواند در موا قع اضطراری بر اثر ترس افزایش یافته و یا برعکس کاهش یابد یا تا آن حد که ما احساس درد خو د را فرامو ش کنیم. به عنوان مثال بسیار دیده شده است که افراد مجروح در موا قع اضطراری یا ویژه ای، مثلا با پاهای شکسته یا مجروح خود برای فرار یا کمک به عزیزان خود اصلا احساس دردی نمی کنند و هنگامی که از وضعیت ا ضطراری به حالت طبیعی برگشته اند تا زه متوجۀ مصدوم یا مجروح بودن خود می گردند.
حافظه درد : همانگونه که پیش از این نوضیح داده شد، بخش های گوناگون مغز درگیر دریافت پیام درد می باشند. این مسئله موجب می گردد که تارهای ویژۀ مربوط به گیرنده های درد که مجموعا سلول های عصبی درد را (در تالاموس) در مغز تشکیل می دهند در درد های مزمن ضخیم تر شده و انشعا بات آنها نیز بیشتر گردد و در نتیجه، فرد با کوچکترین درد یا تحریکی چندین برابر احسا س درد و نا راحتی کند. عامل ایجاد کنندۀ این درد می تواند سرما، گرما، فشار و یا مجروحیت با شد، در درهای مزمن گیرنده های درد بسیار حسا س تر و تخصصی تر می شوند و در مغز حافظه ای برای درد شکل می گیرد که هرچه درد مزمن تر گردد این حا فظه نیز قوی تر می گردد. مانند وزنه برداری که با بردا شتن مرتب وزنه، ما هیچه های قوی تر و بزرگتری پیدا می کند و حتی اگر مدتی وزنه برداری نکند ماهیچه های وی همچنان قو ی و تو انا هستند. چنین وضعیتی نیز کاملا در مورد درد در مغز صا د ق است یعنی اگرحتی عوا مل جسمی ، روحی و اجتماعی درد نیز برطرف شده با شند، فرد همچنان احسا س د رد و ناراحتی می کند. زیرا به دلیل درد مزمن گیرنده های درد نزد وی فعا ل و حسا س شده و وی در برابرکو چکترین عامل ناراحت کننده ای، احساس درد شدید می کند. به عبارت دیگرحا فظۀ درد در وی قوی شده است و اگر در برابر این حا فظه اقدامی صورت نگیرد این حا فظه همچنان قوی و قوی تر می گردد. برای رفع این حالت باید حافظۀ درد را از طریق کاهش احساس درد ضعیف نمود زیرا همانگونه که اگر ورزشکاری مدتی دراز ورزش نکند عضلا ت او تحلیل رفته و ضعیف می گردند، اگردرد نیز در فرد کا هش یا بد حا فظه درد نیز در آن شخص ضعیف می گردد.
شیوه های کا هش دادن درد که حافظۀ درد را نیز ضعیف می سازند و برای تا ثیر بهتر بر درد های مزمن باید همزما ن بکار گرفته شوند عبا رتند از :
١- شیوۀ دا روئی : در این شیوه در صو رت تشخیص پزشک ، دا رو هایی استفا ده می شوند که موجب کا هش درد می گردند.
۲ - شیوۀ جسمانی : حرکت های فیزیو تراپی ، یوگا و ورزشی
٣- شیوۀ روا نی : خود ریلکسی، هیپنو تیزم، یو گا (مدیتیشن) و انبسا ط عضلا نی به روش یاکو بسن، رفتار درمانی، روانکاوی و....

+ نوشته شده در یکشنبه بیست و نهم بهمن 1385ساعت 15:54 توسط فرید م.دهکردی
GetBC(5);
نظر بدهید
درد و روشهای مقابله با آن 2

کمردرد و بطورکلی روشهای مقابله با درد

در جهان امروز اغلب انسان ها امرار معاش خود را بدون داشتن حرکت و یا با کمبود حرکت انجام می دهند. انسان ها طوری برنا مه ریزی شده اند که برای کار تغذیه و رفاه خود باید در حرکت و فعالیت دائمی باشند. بنا بر نظریه تکا مل داروین صدها هزار سال طول کشید تا انسا ن توانست از حالت چهار دست و پا روی دو پایش بایستد. اما اکنون مجددا بدلیل نشستن ممتد بر روی صندلی و نداشتن حرکت، اغلب ستون فقرات وی از حالت عمودی به حالت خمیده در می آید و این مسئله در دراز مدت موجب آسیب دیدن مهره های کمر وی می گردد. یکی از بزرگترین درد هایی که افراد درجامعه پیشرفته امروزی به آن مبتلا هستند درد کمر می با شد. در آلمان ۹۰ درصد از بزرگسالان در طی زندگی شا ن حداقل یک بار دچار درد کمر می شوند و ٣۰ تا ۴۰ درصد از آنان از کمردرد مزمن رنج می برند و این به این معنا نیست که جوا نا ن از ابتلا به کمر درد در امان هستند بلکه حدود ٣۰ درصد از افراد ۷ تا ١۷ سال نیز در این کشور از مشکل کمردرد رنج می برند . به دلیل همین رواج گستردۀ بیماری کمردرد است که آن را بیماری اجتماعی مردمی می نامند. سالیانه ۲۵ درصد از بودجۀ صندوق های بیمه در کشور آلمان صرف درمان این بیماری می گردد و مطابق برآوردهای انجام شده نزدیک به ۲۰میلیارد یورو یه دلیل کار نکردن افراد مبتلا شده به کمردرد و نرفتن به سرکار به اقتصاد این کشور خسارت وارد می گردد. .
سالانه بیش ا ز ١۰۰۰۰۰ نفر در آلمان برای ترمیم غضروف میان مهره های کمر (Intervertebral disk) مورد عمل جراحی قرار می گیرند ( ازمجلۀ , Orthpress منتشره در تاریخ 16/3/2004 ) و قابل ذکر است که به گفته دکتر Oeljess schläger ۸۰ درصد از این جراحی ها کمکی در بهبود کمردرد به ایشان نمی کند و سالانه نزدیک به ۲۰میلیون نفر در آلمان به پزشک مراجعه می کنند که نزد آنان هیچگونه علت پزشکی و یا تغییری در ستون فقرات یافت نمی شود که بتو ا ند علت درد ایشان را تو ضیح دهد.
مهمترین فاکتور های کمردرد عبا رتند از:
١- استرس : در نتیجۀ فعال شدن اعصاب سمپاتیک و کم شدن فعالیت اعصاب پا را سمپاتیک، در نواحی شانه ،گردن، ماهیچه های باسن و کمر، انقباض عضلانی صورت گرفته و موجب ایجاد فشار در ستون فقرات می گردد که با کوچکترین تحریکی ایجاد درد می کند. از دیگر بیماری های رایج که علت آن استرس می با شد می توان سردرد را نام برد که ناشی از انقباض ماهیچه های شانه ها و گردن می با شد. سرو صدا، شرایط نامناسب برای خواب و برخی ا ز مواد غذایی تشدید کنندۀ این بیماری هستند .
۲- ضعیف بودن ما هیچه ها : بویژه ماهیچه های شانه، شکم و باسن که نتیجه آن چند برابر شدن فشار وارده بر ستون مهره های کمر می باشد .
علت اصلی ضعیف شدن ما هیچه ها نیز کمی حرکت و یا حرکت های بدنی یکنواخت است که در نتیجۀ آن عضلات شخص تحلیل رفته و ضعیف می شوند . چاقی و بزرگ شدن شکم نیز موجب چندین برابر شدن فشار وارد بر ستو ن فقرات می گردد .
٣- حرکتهای بدنی اشتباه : برداشتن بارهای سنگین، بی دقتی در نحوه بلند کردن بار، فشار بیش از حد بر بدن، حرکت های ورزشی بدون رعایت اصول علمی، حرکت های یکنو اخت ما نند کار دندا نپزشکا ن، کارمندان پشت میز نشین، کارکنان رستوران، مهندسان، نگهبانان و ....که یا به حالت ایستاده و یا اکثرا نشسته انجام می گیرد و موجب می شود که عضلات یک طرف از بدن کوتاه و منقبض و در طرف دیگر منبسط و کشیده شود و بدن از حالت توازن خود خارج گردد (در قسمتی که عضلات کشش پیدا کرده اند این عضلات فعالیتشان کم و بتدریج ضعیف و تنبل می شوند و در قسمتی که عضلات منقبض شده اند این عضلات فعال و قوی می شوند) بدین ترتیب ستون فقرات که در میان دو طرف بدن قرار دارد از تعادل خارج می گردد و این عدم تعادل، فشاری بیش از حد به ستون فقرات و عضلات اطراف آن وارد می سازد که موجب درد در این نواحی می گردد و این وضعیت سبب می شود که یکی ازشانه ها بالاتر از دیگری قرار بگیرد که آن را می توان با دستگاههای ویژه ای اندازه گیری کرد و گا هی حتی با چشم نیز دید.
مهمترین عاملی که می تواند به بهبود درد یاری برساند آن است که فرد خود را در برابر درد ناتوان ، درمانده و اسیر احساس نکند و از حالت غیرفعال فکری و جسمی بیرون بیا ید و به این معتقد باشد که بیشتر از هرگونه روش درمانی، این خود او است که می تواند به خودش کمک نماید و شیوه های درمانی تنها هنگامی کارساز هستند که فرد به شکل فعال و همه جا نبه ای (روا نی ، اجتماعی و جسمانی ) با مسئله برخورد کند.
روش هایی برای مقابله با کمردرد :
پیاده روی، آهسته دویدن (در دردهای کم) ، شنای کرال پشت، قرار گرفتن در وان آب گرم (که موجب ا نبساط عضلانی می شود و برای درد های کم موثر می باشد)، تشک مناسب ( هر فرد بطور متوسط یک سوم از عمرش را درخواب بسر می برد. برای خرید تشک مناسب می توان از کارشناسان مربوطه کمک گرفت)، دوچرخه سواری با سرعت کم، ماساژ ( نه همیشه با تجویز پزشک) ، طب سو زنی، فشار درمانی ) acupressure ( و ...

راه های مقابله با کلیه دردها :
هیپنوتیزم :
یکی از قدیمی ترین و موثرترین روش های رهایی از درد ،هیپنوتیزم است که پزشکان و روانشناسان متخصص در این فن معمولا آن را با شیوه های دیگر (مانند رفتاردرمانی، روانکاوی، فیزیوتراپی و...) بکار برده و سعی می کنند با همکاری خود بیمار و با استفاده از توانایی های نهفته در وی به مقا بله با درد پرداخته و یا او را در آرامش فروبرده تا فکر و ذهنش از درد منحرف شود.

یوگا و روش های دیگر:
با توجه به تجربه شخصی خودم می توانم از یوگا به عنوان یکی از شیوه های کارسازی که فرد با آن می تواند با درد خود مقابله نماید نام ببرم. یوگا شامل تمرینات بدنی، مدیتیشن و تنفس می گردد (همانگونه که پیشتر اشاره کردم سیستم تنفسی کسانی که درد دارند در مرکز بیداری مغز به هم می خورد) یو گا را می توان با روش های جدیدتری مانند انبسا ط عضلانی به روش یاکو بسن، خود آرامبخشی به روش يرفسور شولتز (Schultz)و هیپنوتیزمی همراه کرد.
یوگا همراه با روش های آرامبخشی دیگر، هردو مسئله جسمی، روحی و روانی بیمار راتحت تاثیر قرار می دهد. و بصورت گروهی می تو اند بعد اجتماعی عامل ایجاد کنندۀ درد را غیر مستقیم تحت الشعاع قرار می دهد.

خود آرامبخشی یا خود هیپنوتیزمی : به روش دکتر شولتز(J.H. Schultz)
یکی از شیوه هایی می باشد که خود فرد می توا ند از آن استفاده کرده و خود را به حالت آرامش فرو ببرد که مسلما همراه کردن آن با تمرینا ت تنفسی، تاثیر بیشتری بر روی بیمار دارد. اما باید توجه دا شت که اگر کسی که این شیوه را به هنگام درد مورد استفا ده قرار می دهد درد خود را ریشه یابی نکند مانند آن است که داروی مسکنی برای التیام موقت آن به کار برده باشد که این کار نهایتا نتیجه مثبتی ندارد .
انبساط عضلا نی به روش یاکوبسن ) E. Jacobson ):
این روش که ساده می باشد و فرد بسرعت آن را در چند جلسه تو سط مربی یا کتاب و یا مقالاتی که در این زمینه وجود دارد فرا می گیرد برای بیماری های کمردرد و سردرد بسیار موثر می باشد و یکی از بهترین رو ش های پیشگیری از سردرد می باشد.
از مزایای روش هایی که در بالا به آنها اشاره گردید یکی آن است که افرادی که با درد دست به گریبان هستند و اغلب کسانی هستند که از لحاظ جسمانی، روحی و روانی تحت فشار می باشند، از این جهت کاملا مفید است که روش ریلکس در همراهی با دیگر روش های درمانی استفاده شود.
ماساژالکترونیکی:
در این روش که به کمک جریان ضعیف برق انجام می گردد تارهای عصبی تحریک می شوند و روشی بسیار موثرمی باشد .اما حتما می باید توسط کادر متخصص و پزشک انجام گیرد.
رابطه جنسی:
داشتن را بطه جنسی یکی ا ز مسا ئلی ا ست که موجب منحر ف شدن فکر از د رد و کمتر کر دن مسئله د رد می گر دد. بر اسا س تحقیقا ت انجا م شده د ر دا نشگا ه Hopkins آمریکا ثا بت گر دیده فا نتز ی را بطه جنسی برای بیماران با درد کم ، مو جب بهبو دی بیما ران مبتلا به د رد می شود. مسلما این متد در هپینوتیزم به روش عمیق کارسازتر میباشد.

خنده درمانی:
درباره خندیدن در مقاله ا سترس بحث کوتاهی دا شته ایم. آقای نورمن کوسینس Cousins Norman یکی از پایه گزاران خنده درمانی، توا نست ورم و تورمی را که در کنار ستو ن فقراتش ایجاد شده بود با تماشای فیلم های کمدی بهبود بخشد.
به هنگام درد می توا ن زمینه ای برای خندیدن فراهم آورد تا بیمار مسئله درد را همیشه با خاطرات تلخ و رنج آور نیامیزد و در او این احساس بوجود بیاید که با وجود درد هم می توان لحظات خوبی دا شت. خندیدن همچنین موجب می گردد که فکر فرد از درد منحرف شود.
در بیمارستان کودکان کرول ویتس در ایالت زاکسن آنهالت در آلمان Kröllwitz ـ Sachsen-Anhalt ، دلقک هایی که دوره ویژه ای دیده اند یک بار در هفته در بخش جراحی و بخش کودکان سرطانی و سه بخش دیگر از این بیمارستان، برای کودکان، برنامه های شاد و خنده آوری اجرا می کنند که نقش بسزایی در بهبودی درد آنان و کاهش آن داشته اند. اکنون بد نیست که از خود بپرسیم: چه مدتی است که کتاب های خنده آور نخوانده ایم؟ چه مدتی است که فیلم های شاد و خنده آور ندیده ایم؟ چرا در کتابخانه های ما اثری از کتاب های خنده آوری مانند ملا نصرالدین نیست؟ درهفته چند بار فیلم خنده آور می بینیم ؟

منابع:
Achterberg, J. Rituale der Heilung. Die Kraft von Phantasiebildern im Gesundheitsprozess. Münschen: Goldmann, 1996
Burkhard, Peter/Gerl, Wilhelm: Entspannung, Goldmann, München 1981
Moll, A: Hypnotism. London: Walter Scott, 1890
Ortho-Das Patient- und Kundenmagazin für Medizinisch und Gesundheitlich Interessierte, Ausgabe Nr. 2/03
Schultz, Johannes Heinrich: Das autogene Training. Thieme, Stuttgart 1979
Schwäbisch, Lutz/Siems, Martin: Selbstentfaltung durch Meditation. Rowohl, Reinbek 1976.
Weitzenhoffer, A. M. The practice of hynotim. New York: John Wiley, 1989
در دومین کنگرۀ درد

استرس و راههاي برخورد صحيح با استرس

1980-06-30T04:19:00.000-07:00

استرس و راههاي برخورد صحيح با استرس

فشار روحی ( Stress ) و شیوه های درست برخورد با آن
موضوع اصلی این مقاله بررسی راه های کاهش و مبارزه با سیندرم فشار روحی می باشد، اما پیش از پرداختن به این موضوع، برای آنکه مطالب مربوط به این بررسی برای خوانندگان این مقاله بهتر قابل درک گردند لازم است مختصری پیرامون تعریف فشار روحی و مطالب جانبی آن گفتگو نمائیم.

تعریف فشار روحی ( Stress )
Hans Selye در سال ١۹۵۶ فشار روحی را چنین تعریف نمود : فشار روحی حاصل تغییرات فیزیولوژیکی ویژه ای است که بر اثر محرکها و عوامل فشارساز در بدن ایجاد می گردند. هدف مکانیسم فشار روحی در واقع مقابله با مشکل ( Problem ) یا متعادل ساختن و انطباق موجود زنده با شرایط جدیدش می باشد. این مکانیسم از ٣ مرحله تشکیل می گردد :
١ - مرحلۀ هشدار و آماده باش که در طی آن موجود زنده خطری را تشخیص داده و در نتیجۀ آن سیستم عصبی اش فعال و ضربان قلب و تنفسش شدیدتر می گردند، همچنین فعالیت دستگاه گوارشی وی و جریان خون در این دستگاه کاهش یافته و این امر موجب انتقال خون بیشتر به ماهیچه های حرکتی و افزایش میزان چربی خون و قدرت چسبندگی آن می گردد. مردمک چشم بازتر شده و احساس ترس در موجود زنده افزایش می یابد.
۲ – مرحلۀ دفاع، مبارزه یا فرار که در طی آن شیوۀ رفتار و برخورد موجود زنده با مشکل آشکار می گردد. این رفتارخود را به یکی از دو صورت زیر نمایان می سازد :
الف : مبارزه با مشکل
ب : اجتناب و دوری از مشکل یا انطباق با آن
٣ – مرحلۀ بازگشت به حالت طبیعی و اولیه که در جریان آن ، موجود زنده از نظر جسمی، روحی و روانی مجددا به حالت پیش از مرحلۀ
هشدار و آماده باش بازمی گردد.

انواع فشار روحی

• فشار روحی مثبت ( Eustress )
این نوع از فشار روحی در موفقیت انسان و در فرار از خطرهایی که وی را تهدید می کنند و بطور کلی در بقای انسان و یا هر موجود زندۀ دیگری نقش اساسی داشته و در وضعیتهای فشارساز با ایجاد تغییرات هورمونی در بدن، فعالیتهای جسمی، روحی و روانی موجود زنده را افزایش می دهد. مثال های زیر به درک بهتر این توضیح یاری می رسانند :
مثال ١ : دانشجویی که در چند روز آینده امتحان فیزیک دارد اکنون این خطر را حس می کند که اگر بیشتر مطالعه نکند در پشت سر گذاردن این امتحان موفق نخواهد گردید. در چنین وضعیتی سیستم مغزی وی با ایجاد تغییراتی در میزان هورمونهایی از قبیل آدرنالین، نورآدرنالین ، کورتیزون و برخی هورمونهای دیگر، تمامی سیستم بدنی وی را به حالت آماده باش در می آورد. نیاز وی به استراحت و خواب کاهش یافته و تمرکز فکری اش نسبت به وضعیت عادی پیشین افزایش می یابد و مطالب را بهتر می آموزد. سیستم ایمنی بدن وی نیز در برابر بیماری ها و فشارهای جانبی با قدرت بیشتری از خود واکنش نشان می دهد و به طور کلی توانایی های وی بسیار بیشتر از حد معمول خود می گردند. پس از برگزاری امتحان سیستم بدنی وی مجددا به وضعیت طبیعی خود بازگشته و از حالت آماده باش و فعالیتهای زیاد خارج شده و به حالت استراحت در می آید.
مثال ۲ : انسان نخستین که در جنگل نیز زندگی می کرده است به هنگام روبرو شدن با حیوانات وحشی با دریافت دستورالعمل از سیستم مغزی خود با حیوان وحشی مبارزه کرده و یا از برابر او فرار می نموده است.
توضیح سادۀ فیزیولوژیکی این امر این است که با تغییر میزان ترشح هورمونهای آدرنالین، نورآدرنالین ، کورتیزون و غیره در بدن، تپش قلب و تنفس تندتر شده و اکسیژن بیشتری توسط خون به ماهیچه ها و عضلات حرکتی رسیده و با منقبض شدن این ماهیچه ها قدرت دست و پا و سایر اندامهای حرکتی چند برابر شده و انسان یا به مقابله با حیوان بر می خیزد و یا فرار را بر قرار ترجیح می دهد. پس از سپری شدن این وضعیت، یعنی پس از پایان مرحلۀ به کار افتادن مکانیسم مبارزه – فرار ( Flucht- Kampf- Mechanismus ) شخص به حالت اولیۀ آرامش و استراحت خود باز می گردد.

• فشار روحی منفی ( Distress )
در گفتار عمومی فشار روحی منفی را همان فشار روحی ( Stress ) می نامند و آن زمانی است که نزد کسی که با وجود آنکه دیگرخطری او را تهدید نمی کند و یا وقتی که قادر نیست خود را با شرایط جدیدی که خود ایجاد نموده و یا اجبارا برایش فراهم کرده اند سازگار و منطبق سازد، مرحاۀ اول مکانیسم فشار روحی، یعنی مرحلۀ هشدار و آماده باش، به درازا کشیده و بیش از حد طولانی گردد.
در چنین وضعیتی بدن همچنان درحالت آماده باش بسر برده و ( از فشار روحی مثبت ) نتیجۀ معکوس گرفته می شود. از میان علائم این فشار روحی منفی می توان از زیاد شدن ضربان قلب ( بدون وجود تحرک بدنی )، فعالیت زیاد فکری، چربی زیاد خون، تمایل به خوردن غذاهای انرژی زا و پر چربی، کمی خون در دستگاه گوارش و در نتیجه سوء هاضمه، رسیدن زیاد خون به ماهیچه ها و در نتیجه بیماری های عروقی، عادت به تنفس سریع، کمبود خواب، افسردگی ، احساس ترس و ناامنی بی دلیل و نبز از کاهش قدرت تمرکرفکری نام برد. این ناهنجاری ها می توانند موجب صدمات جبران ناپذیر جسمی و روحی و روانی گردیده و در نوع شدید خود حتی به مرگ نیز منتهی گردند.
دانشجوی یاد شده در مثال شمارۀ ١ که پیش از امتحان ضربان قلبش سریع شده و بدنش حالت آماده باش پیدا نموده است اگر پس از پشت سرگذاشتن امتحان و واردشدن به مرحلۀ استراحت ضربان قلبش به حالت عادی بازنگردد از فشار روحی مثبت نتیجه ای معکوس می گیرد و اگر در همان حالت آماده باش نیز فشار روحی اش بیش ار حد افزایش یابد با پیدا کردن ضربان بالا و انقباض عضلانی شدید، دیگر کنترلی بر امتحان خود نداشته و به دلیل شتابزدگی و عدم تمرکز فکری مطالب درسی را نیز خوب فرا نمی گیرد و به بی خوابی، سردرد و بی قراری مبتلا می گردد و حتی ممکن است که از ترس امتحان بیمار گردد
در مثال شمارۀ ۲ نیز هنگامی که انسان نخستین با یک حیوان وحشی روبرو می گردیده است، اگر فشار روحی او به هنگام بروز این خطر به صورتی منفی بروز می کرده است با پیدا کردن حالت شوک قادر به نشان دادن واکنش صحیحی نبوده و در اصطلاح عمومی خشکش می زده است که این وضعیت نیز نتیجه ای به جز نابودی و یا زخمی شدن وی به همراه نمی داشته است.
به هنگام پیدا شدن فشار روحی منفی، شخص به دلهره و انقباض عضلانی دراز مدت توام با درد مبتلا می گردد که اغلب در ناحیۀ شانه، کمر و پاها ظاهر می گردد. و در صورت پیدایش سیندرم فشار روحی، وی می تواند به بیماری های درد معده، میگرن، حواس پرتی، افسردگی و یا سرطان مبتلا گردیده و حتی با خطر مرگ روبرو گردد و یا آن که بیماری هایی که به آنها مبتلا است تشدید گردند.

انبساط عضلانی به روش ادموند جاکوبسن 2

1980-06-30T04:03:00.000-07:00

Jacobson

روش عضلانی جاکوبسن، خود هپینوتیزمی به روش پرفسور شولتز، هاتا یوگا، شیوه های مختلف هپینوتیزم، تایجی و کیوگونگ از معروفترین شیوه های آرامبخشی می باشند.
من در این مقاله به تجزیه وتحلیل روش های شولتز، جاکوبسن، هاتا یوگا و تایجی می پردازم که ۸۰ درصد هزینۀ آن ها توسط بیمه های دولتی آلمان پرداخت می گردد. روش های شولتز و جاکوبسن بعنوان روش های درمانی در کلینیک های روانپزشکی، روانشناسی، مطب ها و مؤ سسات خصوصی آرامبخشی توسط روانپزشکان، روانشناسان و مددکاران اجتماعی ارائه می گردند و دوره های کارآموزی آنها تقریباً دو سال می باشد.
دو روش هاتا یوگا و تایجی ( که بعنوان روش های پیشگیری از بیماری روان تنی ولی نه روان درمانی شناخته شده اند) بندرت در بیمارستان ها ولی توسط مؤسسات خصوصی آرامبخشی و مؤسسات ویژه ای مانند هلال احمر ایران ارائه می گردند که دوره کارآموزی آنها نیز تقریباً دو سال می باشد. لازم به یادآوری است که بیمه های دولتی پرداخت هزینۀ استفاده از این روش ها را نیز در صورتی می پذیرند که این کلاس ها توسط نیروهای متخصص در روانشناسی یا رشته های مربو ط به آن ارائه گردند.

شیوۀ انبساط عصلانی جاکوبسن (E. Jacobson)

ادموند جاکوبسن متخصص در رشته فیزیولوژی انسا نی در سال ١۹٣۴ روش درمانی خود را به شیوه علمی گسترش داد. تحقیقات و فعالیت های وی در زمینه آسیب شناسی عصبی می باشد. او رابطه تنگاتنگ فشار (انقباض)عضلانی با فشار روحی بویژه ترس و اضطراب را که منشاء اغلب بیماری های روحی و روان تنی می باشند مورد تحقیق و بررسی قرار داد.
در روش جاکوبسن منظور از مفهوم آرامبخشی تدریجی(Progressive Relaxation) آن است که عضلات با منقبض و منبسط شدن پشت سر هم و سیستماتیک استراحت بیشتری کرده و بدین ترتیب فشار روان تنی فرد کاهش می یابد. این روش که سریعتر و آسان تر از روش شولتز است یکی از بهترین روش های آرامش درمانی بویژه برای کمک و درمان بیماران روحی و روان تنی مبتلا به سردرد مزمن، میگرن ، اختلالات گوشی، اختلالات خواب و ترس می باشد.
این روش همچنین موثرتر از دیگر روش های آرامبخشی برای کا هش فشارهای روانی نزد معتادان ، معلولین ذهنی ( به تجربه نگا رنده) و بطور کلی افراد کم تمرکز است.

‍‍
چگونگی انجام این روش:
این روش مانند روش خود هیپنوتیزمی به روش شولتز، در ۳حالت ایستاده، نشسته و یا خوابیده، درگروههای ۱۰ تا ۱۵ نفری با چشمان

بسته و هرروزه انجام می شود. مدت انجام آن تقریبا ۴۰دقیقه است و در کلینیک تقریبا همه روزه انجام می شود. در موسسات ویژۀ آرامبخشی هفته ای یکبار انجام می گیرد و از فرد خواسته می شود که حداقل یک بار در روز آن را انجام دهد.
در این روش، عضلات تقریبا به مدت ۵ ثانیه منقبض و سپس به مدت ۲۰ تا ٣۰ ثانیه رها ( منبسط ) می شوند.
به هنگام انقباض و انبساط عضلات نکات زیر را باید رعایت کرد:
١- تنفس به هنگام انقباض و انبساط عضلات به صو رت معمولی انجام می گیرد و نفس به هیچ وجه نگاه داشته نمی شود.
۲- در حین انقباض و انبساط عضلات سعی می کنیم که تفاوت این ۲عمل را خوب حس کنیم. البته اگر این احساس در ابتدا به ما دست ندهد پس از مدتی خود این تفاوت را حس خوا هیم کرد.
٣- در موقع انبساط عضلانی، حواس خود را بر روی عضلات متمرکزکرده، بدن را تحت تاثیرگذاشته و عضلات را بتدریج بیشتر رها می کنیم.
۴- اگر حرکات با چشمان بسته انجام شوند تمرکز بیشتری ایجاد می گردد و بهتر می توان بدن را تحت تا ثیر قرار داد. (البته اگر فردی با چشمان بسته احساس خوشایندی ندارد می توا ند حرکات را با چشما ن باز انجام دهد) و هما نگونه که پیش از این اشاره شد این تمرینها را می توان خوابیده به پشت روی زمین، بر روی صندلی و یا ایستاده انجام داد. اکنون به شرح چگونگی این روش در حالت خوابیده به پشت ، می پردازیم :
در حالت خوابیده هر دو دست را مشت کرده و آنها را از آرنج تا ۹۰ درجه خم کرده و در هردو دست ماهیچه های آرنج تا انگشتان دست را منقبض می کنیم. سپس مشت ها را بازکرده و دستها را از حا لت ۹۰ درجه خارج می کنیم و عضلات را رها می سازیم. سپس دستها را از ناحیه آرنج خم کرده و زاویه بین بازو و آرنج را کمتر از ۹۰ درجه ساخته و .دستها را مشت می کنیم تا در ناحیه بازو انقبا ض عضلانی ایجاد گردد. سپس عضلات را رها کرده و دستها را به صورت اول رها می کنیم.
پای راست خود را حدود ١۰سانتیمتر از زمین بلند می کنیم، انگشتان پا را به طرف سر می کشیم و مدت ۵ ثانیه عضلات آن را منقبض و سپس رها (شل) کرده و بعد مجددا پا را بر زمین می گذاریم. در تمام این مد ت تنفس به راحتی انجام می گیرد و درحالت انبساط عضلانی تصور می کنیم که عضلات همچنان آزاد و آزادترمی شوند. این امر به بهتر رها شدن عضلات کمک می کند. سپس همین کار را با پای چپ انجام می دهیم. پس از پایان این مرحله پای راست را از زمین بلند کرده و نوک انگشتان آن را در جهت مخالف یعنی در جهت عکس سر به طرف زمین متمایل می کنیم. عضلات روی پا را که در این حالت منقبض می گردند به مدت ۷ - ۵ ثانیه در انقباض نگاه می داریم و سپس رها می کنیم. سپس همین کار را با پای چپ انجا م می دهیم.
باسن را نیز چند سانتیمتر از روی زمین بلند می کنیم و عضلات باسن را جمع (منقبض) و سپس رها می کنیم.
در حالت نفس کشیدن صحیح ( یعنی وقتی که با دم، شکم به بالا یا به سمت خارج و با بازدم شکم به سمت داخل می رود) عضلات شکم را درحالت بازدم منقبض می کنیم و پس از حدود ۵ ثانیه رها می کنیم و در تمام این مدت تنفس باید به صورت عادی ادامه پیدا کند.
دو طرف شانه ها را تا آنقدر که می توانیم به طرف گوش ها نزدیک کرده و سپس رها می کنیم.
در حالی که دستهایمان را کمی از بدن خود دور می کنیم و به طرف عقب می بریم، سینه را به جلو می دهیم. در این حالت کتف ها از پشت به هم نزدیک شده و تنفس به حالت عادی ادامه پیدا می کند، سپس عضلات را رها ساخته و به حالت اول در می آوریم .
اکنون سر را به پایین به سوی زمین کاملا خم می کنیم و دستها را ( در حالتی که کف دست ها رو به خارج است) به سمت جلو به همدیگر نزدیک می کنیم و آنگاه رها می سازیم.
با چشمان بسته دو کره چشم را به هم نزدیک کرده و تمام عضلات را در کره چشم منقبض کرده و سپس رها می کنیم.
لب های بالا و پایین را مانند وقتی که می خواهیم کسی را ببوسیم جمع کرده و مجددا عضلات آن را رها می کنیم.
ابروها را به طرف هم جمع کرده و سپس رها می کنیم.
ابروها را به طوریکه بر روی عضلات پیشانی چروک ایجاد کند به بالا کشیده و سپس عضلات این قسمت را رها می کنیم.
تمام عضلات صورت (ابروها، لب ها و پیشانی) را به سوی بینی جمع کرده و سپس رها می سازیم.
در حالت خوابیده به پشت پاها را از روی زمین بلند کرده، دستها را هم که مشت کرده ایم از روی زمین بلند می کنیم، شانه ها را به سوی گوش می کشیم، عضلات صورت را به سوی هم جمع می کنیم و سپس همۀ عضلات را به آرامی رها می کنیم. سپس به مدت یک دقیقه تنفس کرده، کم کم دست ها و پا ها را به حرکت در آورده و چند بار چشمانمان را باز و بسته می کنیم و از تمرینا ت خارج می شویم.

پروژه پیشنهادی واحدهای مسکونی افراد معلول برای نخستین بار در ایران

1980-06-29T01:54:00.000-07:00

پروژه پیشنهادی واحدهای مسکونی افراد معلول برای نخستین بار در ایران
توسط

فرید مشرف دهکردی 02.08.2007

هدف این است که انسانهای معلول بتوانند زندگی خود را بطور مستقل در دست گیرند.
صحبت در مورد عادی سازی معلولین ذهنی در کشور ما می باشد ولی این مطلب فقط محدود به کار نیست وتمامی عرصه زندگی را شامل می شود. (همانند حق بازنشستگی ، مسکن ، انتخاب غذا ، انتخاب پر کردن اوقات فراغت ، دیدن خویشاوندان و دوستان ،حق رفت و آمد از واحدها مسکونی)
این طرح نه تنها برای معلولین ذهنی بلکه سایر معلولین قابل اجراست.

چرا داشتن واحدهای مسکونی:

مسئله استقلال معلول در زندگی خود بسیار حائز اهمیت است بخصوص مسئله خواب که فرد در این واحدهای مسکونی خوابیده در روز به کارگاه رفته وهمچنین افراد سالمند معلول (بازنشستگان) جایی خواهند داشت که بطور شبانه روزی سکو نت کنند.
در کل عوامل گوناگونی است که داشتن این خوابگاهها را امری ضروری می توان بر شمرد.
در بعضی خانواده های معلولین پدر و مادر احساس گناه می کنند و بیشتر از سایر بچه ها به این کودکان توجه کرده وسایر فرزندان آنطور که باید مورد رسیدگی قرار نمی گیرندکه همین موجب اختلال و درگیری بین فرزندان و نهایتا کل خانواده می شود ویا بر عکس معلول از یاد برده می شود و از لحاظ روحی روانی رشد کافی نکرده و در اثر چنین فشارهایی خانواده دچار بیماریهای روان تنی شده، معلولی که مورد آزار واذیت بدنی و یا حتی جنسی قرار گرفته ویا بعلت فوت والدین کسی را نداشته که از او مراقبت کند و..... که خسارت وهزینه چنین مواردی به سیستم سلامتی و بهداشت کشور بیش ازآنچه تصورش است می گردد.
وجود خانه های مسکونی موجب کاهش اختلاف در خانواده و در نهایت جامعه می گردد.
لازم به یاد آوری میدانم در تحقیقاتی که در ماه خرداد در شهرکرد انجام دادم در پاسخ به سوالی که از خانواده های معلولین مبنی بر اینکه چه کسی بعد از شما عهده دار نگهداری و مراقبت از فرزندان شما خواهد بود ؟، اغلب افراد اشاره به این مطلب کردند که امیدوارند یکی از فرزندان سرپرستی فرزند معلول را برعهده گیرد وبعضی دیگر هیچ راه حلی نیافته بودند. در چند مورد پدران گریه کرده و آن را بعنوان بزرگترین مشکل زندگیشان نام بردند.

چگونگی واحدهای مسکونی:

این واحدهای مسکونی می تواند به صورت وسیع یا کوچک ،چند اتاقه باشد که معلول به طور ۲۴ ساعته مورد مراقبت قرار می گیرد.
در این خوابگاهها معلولین ذهنی یا معلولین با چند معلولیتی خواهند بود که نتیجتا افرادی که اولویت دارند زودتر جاگرفته . برای برقراری این واحدهای مسکونی از انجمن ها ی خیریه و یا افراد خیّر میتوان کمک گرفت.
معمولا معلولین دارای اتاقی جداگانه هستند .
بهتر است که این واحدها در داخل شهر باشند.
پرسنل این واحدهای مسکونی معمولا از مربیان،مددکاران و پرستاران تشکیل شده.
تصمیم گیری در امور مربوط به واحدهای مسکونی بر عهده نظر همگانی معلولین می باشد (از جمله مقررات رفت و آمد،نظافت اماکن عمومی در خوابگاه مثل حمام، آشپزخانه)
هر واحد مسکونی دارای یک نماینده انتخابی از بین معلولین و یکی هم از بین خانواده ها است.
امور مربوط به تمامی واحدهای مسکونی توسط نماینده های معلولین و نمایندگان خانواده ها و دست اندرکاران مربوطه به صورت حق رای مساوی انجام میشود
.

اهداف یک واحد مسکونی (خوابگاه) ایده آل:

ایجاد استقلال فردی و اجتماعی
رسیدگی و مراقبت افراد ساکن در واحدها
پر کردن اوقات فراغت آنها مثل خرید و یا شرکت کردن در مراسمم مختلف و ارتباط با دیگر افراد جامعه
کمک در امر سلامت و بهداشت آنها (مراجعه به پزشک وفیزیو تراپی و...)
بوجود آوردن حس اعتماد و امنیت
ایجاد احساس مسئولیت در آنها)معلولین)

کارهای عملی مددکاران :

مراقبتهای بهداشتی ،آشنا کردن آنها به مایحتاج اولیه خود و خرید مواد غذایی ، پختن غذا و شناخت و ادراک از پول و نحوه خرج کردن آن ،داشتن اطاقی شخصی و مرتب و تزیین آن به سلیقه معلول و توسط خودش .خرید لباس و آموزش لباس پوشیدن ،ارتباط با مشاور و مراکز ادارات مشاوره در امور زندگی و چگونگی برخورد با بحرانهای زندگی تشویق و ارتباط با سایر افراد ساکن در واحد مسکونی،کمک در فرم دهی به روابط اجتماعی آنها در کارگاههای کار و آموزش وهمچنینن با دوستان و بستگان ،کمک به درک و شناخت نیازها و کارهای روزمره(مرتب کردن رختخواب،مسواک کردن ،حمام رفتن، لباس پوشیدن،بسوی کاررفتن) ،
برگرداندن او از سر کار ،تسهیلات لازم برای پر کردن اوغات فراغت آنها،شرکت دادن آنها در مراسم و همایش ها ،مسافرت ،آماده سازی معلولین در برنا مه های آموزشی خارج از خوابگاه،شرکت در مراسم مذهبی ، ورزش ،حمایت به مددکاران همراهی در کار با شورای خوابگاه(واحدهای مسکونی)،مرافبت در امر بهداشت وسلامتی. اقدامات پرستاری در موارد خاص ،دادن به موقع دارو و مراقبتهای ویژه از کسانی که در وضع جسمانی و یا روحی وخیمی هستند.

انبساط عضلانی به روش ادموند جاکوبسن 1

1980-06-29T01:32:00.000-07:00

در ابتدای این مقاله لا زم میدانم که متذ کر شوم در تمام مقا لا تی که اینجانب در مورد استرس و درد نوشته ام، بد یهی است، اصل علمی نسبی نگری ( قانون نسبیت ) صد ق می کند. یعنی همانطور که در مقاله استرس
یاد اوری شد م استرس هم جنبه مثبت دارد، هم منفی ( استرس مثبت،استر س منفی ) هما نطو ر معضله د رد،
د ر این مقا له منظو ر ا ز انقبا ض عضلا نی ، انقبا ض عضلا نی به شکل شد ید و مز من ( chronisch) که
مو جب بیما ر ی می شو د مو ر د نظر می با شد. بر ا ی اطلا عا ت بیشتر به مقا لا ت استر س و د رد د ر مجله رنگین کما ن شما ر ه های 68, 69 , ,70 71 رجو ع شو د.
در بخش اول مقا له ، مختصر ی د ربا ره ی آقا ی یاکو بسن و سپس فوا ید ر و ش ایشان نو شته و د ر بخش د و م مقا له د ر با ره ی چگو نگی و کا ر بر د ن انبسا ط تد ریجی عضلا نی Musklentspannung=Progressive Relaxation) (Progressive تو ضیح می د هم.

ا د موند جاکوبسن (Edmund Jacobson) متو لد کا نا دا، تابع آمر یکا متخصص د ر رشته فیز یو لو ژیکی انسانی (Human Physiologie) تحصیل کر ده. او رئیس بیما رستان بیماران داخلی در شیکا گو بود. وی د ر آ زمایشگا ه فیزیو لوژیکی که خود موسس آن بود و 64 نفر متخصص در آن کار می کردند تحقیقات وسیعی د ر
ز مینه انبسا ط عضلانی و در مان بیما ریها با این ر و ش انجا م د ا د. و هشت کتاب در این خصوص به نگارش در اورد.
بین سا لهای 1926 تا 1936 روش انبسا ط عضلا نی به شیوه علمی را بسط د ا د .یا کو بسن ما نند سلی (H. Sely)
و محققین د ر رشته استر س، معتقد می باشد فر دی که از لحا ظ رو حی ، اجتما عی و یا بد نی د چا راستر س می با شد ( تر س ، فشار کا ری ،آ لو دگی محیط کار ، صد ا ،بد ی هو ا، د رگیری خانو ا د گی و...) عضلا ت ا و د ر یک انقبا ض عضلا نی است که ا گر مد ت آ ن مد ید شود، مزمن گر د یده و مو جب د ر د و ضر با ت جبر ا ن نا پذ یری ما نند سر د رد ، نا را حتیهای گو ارشی کمر د رد ، معده د ر د ، تورم رو ده ، تو ر م معده ، تشد ید میگر ن، د ر دهای عضلا نی ، می گر د د .
انسا نها ی امر و زی نه تنها به علت عد م حر کت و یا کمبو د حر کت مثل نشستن سا عتها پشت میز کا مپیو تر؛
حر کتهای یکنواخت و تکراری، سا عتها به تلویزیو ن خیره شد ن ، آ لو دگی هوا، سر و صدا و ... عضلا ت و
ما هیچه ها یشا ن همانطور که در بالا ذکر شد، تحت فشا ر و د ر نتیجه انقبا ض عضلا نی قر ا ر می گیرد، بلکه
رو حیا ت، احساساتش هم تحت فشا ر و انقبا ض ر و حی و ر وانی قر ا ر د ا ر د (خجا لت ، مشکل ار تبا ط
بر قر ا ر کر دن با د یگر ا ن ، تر س از عد م موفقیت و ...) و نتیجه آ ن این است که د ر قسمتها ی بد ن ، کو فتگی و انقباض عضلا نی ایجا د می کند و خو د این امر مو جب د ر د می شو د و درد خود موجب انقباص عضلانی و کوفتگی بیشتر در بدن می شود ( د ر و ا قع یک د ا یره شیطا نی (Teufelkreis) درد>= <انقباص عضلا نی). آقای جاکوبسن از انقباص عضلا نی درک عمیق تری دارد تمام بافتهای بدن و اندامهای بدن از عضلا ت ماهیچه ای و تارهای عصبی تشکیل گردیده است% 40 تا 50% از وزن بد ن از ماهیچه ها و عضلات تشکیل شده است. وقتی عصلا ت معده به حالت انقباض در می آیند یا همینطور روده یا معده در نتیجه عمل گوارش به سختی انجام می پذ یرد یا هنگامی که عضلا ت شانه ، گرد ن و صورت د چار گرفتگی ( انقباص عضلا نی ) گردد و مزمن شود، موجب بیماری سردرد می شود و یا در افرادی که د چار میگر ن هستند مو جب تشد ید این بیماری میشود. امروزه بسیاری از تومورها و سر طان ها بعلت گرفتگی و فشردگی یا بعبارت دیگر تورم سلو لهاست. جاکوبسن تفاوت یک فرد سالم از لحاظ روحی با یک بیمار روحی را به علت انقباض بافتهای عصبی، عضلا نی ( neuromuskulären) می داند. او اعتقا د داشت که با تمر ین رها و آ زاد کرد ن عضلا ت، بیما ریها یی مثل ا سکیزوفرنی ( شیزوفرنی، Schizophrenie,schizophrenia ) را که می تواند هم، علت هورمونی و ارثی داشته باشد ) و بیماری غد ده تیروید ( که بر اثر هورمونی، اختلا ت روحی و روانی برای بیمار ایجاد میکند) اثر مثبتی بگذ ا رد. متا سفا نه ا و نتو ا نست در این ز مینه تحقیقا ت جا معی د اشته با شد. امروزه انبسا ط عضلا نی یکی از بهترین روش شناخته شده رلکسی برای بهبود بیماری بچه های با فعالیت بیش از حد طبیعی ( بیش فعال، (Hyperaktiv, hyperactive که می تواند علت ارثی ،هورمونی ، آلرژی، یا روانی و اجتما عی داشته باشد. او در کتا ب خو د می نو یسد که استفا د ه از د اروها دو عمل ویژه انجا م می دهند. بعنوان نمونه کسی که معده درد دارد و از داروی معده درد استفاده میکند: 1- موجب کا هش د رد معده می گر دد ( بعلت داشتن مواد تسکین دهنده ) 2-موجب انبسا ط عضلا نی د ر با فتها ی معده می شود که با عث کم کر د ن د رد می شود. که این عمل به خو بی د ر ر وش یا کو بسن انجا م می شو د. فوایده روش انبساط عضلا نی به روش جاکوبسن: فر د با انقبا ض عضلا نی احتیا ج به انر ژی بیشتر ی د ر بر خو رد با مشکلات و مسا یل و حل آنها دارد. شخصی که د چا ر انقبا ض عضلا نی می با شد احسا س خستگی و کو فتگی می کند و د ر نتیجه تمر کز فکر یش پا یین می آ ید و بر ا ی این که بتو اند به هد فش بر سد احتیا ج به انر ژ ی و تلا ش بیش از حد دا رد و د ر نتیجه فر د ا ز ر سید ن به هد ف ما یو س می شود و یا ا گر هم بر سد، آ نطو ر که با ید ، احسا س رضا یت نمی کند. و به قو ل شا عر: چو کو شش زاند ا زه و حد گذ شت چنا ن دان ، که کو شنده نو مید گشت. یکی ا ز بهتر ین ر و شها بر ا ی مقا بله و کم کر دن سر د رد انبسا ط عضلا نی به ر و ش یا کو بسن است. چو ن این افر اد بیشتر ین انقبا ض ر ا د ر نا حیه سر و صو رت ، گر د ن و شا نه دا رند و با این ر وش می تو انند د رد را کا هش د هند. همینطو ر افر ا دی که میگر ن دا رند.این ر وش د ر کم کر دن و ز ن بو یژ ه کسا نی که علت چا قیشا ن استر س است و بعلت افزایش هو ر مونها ی استر س ساز عضلا تشا ن منقبض گر د ید ه و بالطبع فعا لیت د ستگا ه گو ا رشی آنها کم شده، وتبا د ل مو ا د معد نی و آلی د ر بد ن کم شد ه کمک می کند. د راین رو ش فر د ا ر تبا ط بیشتر و نز دیکتر ی با بد نش و د ر نتیجه با احساسا تش بر قرا ر می کند . بسیا ری از افراد نمی تو انند احسا س کنند که چه مو قع عضلا تشا ن د ر حا لت انقبا ض و چه مو قع د رحا لت شل و وانهاده relax)) است و وقتی فرد این رو ش را انجا م می دهد برای فرد قابل ملموس میگردد، که چه مو قع د ر حا لت ریلکس هست و چه مو قع در حا لت استرس منفی میباشد. ( رجو ع شو د به مقا له استر س د ر مقا له 68 رنگین کما ن ) د ر نتیجه توانایی فر د افزایش می یابد که د ر مو قع استر س با آ زا د کر دن قسمتها ی منقبض شد ه ا ز بد نش ، به حا لت تعا د ل ر و حی برسد . د ربعضی ا فرا د انقبا ض عضلا نی بیشتر د ر نو ا حی صو رت می با شد که اکثر ا ما آ نها را آ د مها ی اخمو می نا میم. د ر بعضی افر اد انقباض بیشتر د ر نو احی گر دن و شا نه ها است .د ر بعضی دیگر د ر معده و د ر بعضی ر و ده، که اغلب با د رد و ناراحتی در دستگاه گوارشی همراه است، که د ر صو رت طو لا نی شد ن به حا لت مز من و بیما ری تبد یل می شو د که به همین خا طر یکی ا ز بهتر ین متد ها ی ریلکس بر ای مقا بله با سر د رد ،کمر درد ،میگر ن ،و به طو ر کلی بیما ریها ی(Psychosomatische Störungen) میباشد د ر مقا بل با تر س ( رجو ع به مقا له رنگین کما ن 68) بد ن به حا لت انقبا ض عضلا نی د ر می آید که هر چه این تر س بیشتر با شد ، انقبا ض عضلا نی شدید تر میباشد. جا لب تو جه اینکه کسا نی که با صدا ی کم یا نا گها نی ا ز جا می پرند ، دچا ر انقبا ض عضلا نی بیشتری هستند که با فر ا گیر ی این رو ش از شد ت این عمل کم می شو د. د ر تحقیقا ت انجا م شد ه ثا بت گر د یده که دا نش آ مو زانی که این ر وش را انجا م می دهند نمر ات بهتر ی د ر د ر سها یشا ن می گیر ند و دست خطشا ن هم بهتر می شو د. در حین خواند ن درس،دانش آموزانی که دارای تمر کز بیشتری هستند عضلا ت پاها و بد نشان در حالت ر لکس بیشتری می باشد. این بر رسی با دستگاه ( psycho- physiologischer Messgerät) اثبات شد. کسا نی که ا ز بی خو ابی یا بد خو ابی رنج می بر ند ، چو ن با حا لت انقبا ض عضلا نی به رختخوا ب رفته و به این خا طر به خو اب عمیق فر و نمی ر و ند و اغلب ا ز خو اب پر ید ه و مدتی طو ل می شد که به خو ا ب ر وند و یا اگر هم بخوا بند خوا بها ی بد می بینند و موقع بید ار ی هم احسا س خستگی ، کو فتگی و گا هی د رد د ر نو ا حی مختلف ا ز جمله د ر نو احی شا نه ها و کمر می کنند . یکی از برتریها ی این ر و ش به متد ریلکس به طر یقه هیپنو تیز م این است که این ر و ش بر ای بیما ریها ی روحی شد ید یا بیما ر ان رو انی و نیز معتا د ا ن که تمر کزشا ن کم است بهتر کار برد دارد. جالب توجه در تحقیقات انجام شده به اثبات رسیده که افراد الکلی و معتاد، بیش از دیگرا ن از انقباص عضلا نی شدید رنج می برند و یکی از علل استفاده از این مواد به همین خاطر است که عضلا تشان به حا لت رها شدن در آید. امروزه متا سفانه بسیاری از افر اد برای ازاد شدن عضلا تشان و در نتیجه احساس روحی و روانی بهتری داشتن ،از این مواد استفاده می کنند که نتیجه معکوسی دارد. ر وش یا کو بسن بر ای کسا نی که آ سم د ا رند ، بسیا ر مفید میباشد، چو نکه این افر ا د د ر نو احی سینه ، شکم، و مجا ری تنفسی دچا ر انقبا ض عضلا نی اند و د ر نتیجه عمل تنفس به خو بی انجا م نمی گیر د. و در مو قع استرس تنفسشان ناکامل و به همین خاطر انقباص عضلا نی شد ید تر میشود. تر س یکی ا ز عو امل مهم د ر ایجا د لکنت زبا ن با تشد ید آ ن می با شد ، افر اد ی که د چا ر لکنت ز با ن هستند ، بعد ا ز یا د گر فتن این متد، بمر ا تب مشکلا ت لکنت ز با ن آنها کمتر و یا رفع می گر دد. جا لب تو جه اینکه خو انند گا ن و ر قا صها خوب ا ز این هنر ( ر ها شد ن و شل کر د ن عضلا ت) بهر ه مند هستند. از د یگر مز یتهای این روش برای کم کردن کسانی که د چار فشار خون بالا هستنند. بخش دو م این مقا له را جع به ر و ش انقبا ض عضلا نی یا کو بسن در انتها ی بخش اول مقا له یا دآوری شد، که انبسا ط تد ریجی عضلا نی به روش جاکوبسن برای کسا نی هم که به علت ارثی یا ژنتیکی زمینه مبتلا به فشا رخون بالا دارند مفید میبا شد و باعث کا هش فشارخو ن آنها می گردد. علت آن این است که در اثر انقبا ض عضلا نی به رگها فشار آمده و رگها تنگ ترمی شود و برای اینکه خون به اندازه کافی به بدنشان برسد، فشار خو ن در رگها افزایش می یابد، یا خانمها یی که در حین و یا حتی قبل از عا دت ماهانه شا ن دچار درد می گر دند، یکی از علتها ی آن این می تواند باشد، که فرد به علت ترس نا خودآگاهانه از پرید، عضلاتش در این نواحی بیشتر منقبض شده وعلا وه بر درد همیشگی، درد بیشتر ی احساس خواهد کرد. در طی تحقیقا ت انجا م شده در بیما ران مبتلا به درد، روش جاکوبسن بر هیپنوتیزم بر تری دارد. جاکوبسن درکتاب خود می نویسد برای کسی که درد دارد بسیار مشکل می باشد، که دقایقی بر روی صندلی نشسته و تمر کز کند و توسط هیپنو تیزم گر به هیپنو تیزم فرورود. بعضی از کارشناسان هیپنوتیزم بر این اعتقاد (Said Moshref – Dehkordi, Was ist Hypnose, die Zeitschrift, Biltz) هستند که هیپنوتیزم قدمتی به تاریخ بشریت دارد. رقص ها، سرودها،رنگ آمیزیها، جا دوگریهاو حتی کارهای خارق العاده ای که افراد بزرگ قبیله انجام می دادند چیزی جز هیپنو تیزم نبوده. با تجربه شخصی خودم درآمیختن دو متد انبساط عضلانی، همراه با خودهیپنوتیزم یا هیپنوتیزم می تواند تا ثیرعمیق تری در اشخا ص داشته باشدیعنی درجه هیپنو تیزم افراد بیمار، عمیق تر می گردد. انتقاد من به کلاسیک هیپنوتیزم و مدرن هیپنوتیزم ( از مسمر تا به امروز) این است که رها شدن عضلات (توسط رقص،موزیک و ...) و همچنین تحت تاثیر گذاشتن حواس پنجگانه کمتر در نظر گرفته شد، که در واقع یک قسمت از روش گذشته حذف گردیده ( یعنی افراد بدون اینکه عضلات خود را با موزیک، رقص، جملات و حرکا ت بدنی و ...) شل و رها کنند توسط هیپنو تیزم گر به خواب هیپنو تیزمی فرو می روند و اگرچه عضلاتشان در حین هیپنوتیزم شل و رها می گردد، ولی بالطبع نمی تواند عمق آن به اندازه روش قدیمی با شد به همین خاطر هم می بینیم که دندانپزشکانی که هیپنو تیزم را با موزیک انجام می دهند اغلب نتیجه بهتری در بی حسی و درمان بیمار دارند. اینجانب تجربه کردم که بعد از رقص ،مدیتیشن افراد در حالت ریلکس بیشتر شده وحالت تلقین پذیری افراد، بیشتر می گردد. پس همراه کردن انبساط عضلانی و یا هر متد و روشی که کمک به رها شدن عضلات بیمارکند، بویژه برای درمان درد و استرس بسیار کارساز می باشد. در اینجا ابتدا به چند نکته اشاره کرده و سپس به چگونگی کاربرد روش جاکوبسن می پردازم. 1-اگرچه انجام دادن روش جاکوبسن ساده است اما نباید از درجه و ارزش آن کاسته شود. اگر افراد در روز2 تا 3 بار به انجام آن بپر دازند، بعد از 3 تا 4 هفته تاثیر آن را احساس می کنند. 2-یکی از برتریهای ا ین متد این ا ست که فرد ا ین روش را در حا لت خوا بیده ،نشسته و ایستاد ه هم می تواند انجام دهد. 3-منظور از کلمه (Progressive) این می باشد که عضلات بدن به صورت دنبا له دار (پشت سر هم و سیستما تیک ) منقبض و منبسط می شود. که کم کم این انبسا ط عضلا نی تمام عضلات و با فتها را در بر می گیرد. این مسئله را در مورد انقباض عضلانی که مو جب درد می شود، می توان مشاهده کرد. به عنوان نمونه وقتی کسی دچار معده درد مزمن می شود، امکان دارد کم کم عضلات شانه و پشت کمرش منقبض شود و دچار درد شود .یا بر عکس انقبا ض عضلانی در نوا حی شانه وکمر و شکم می تواند دستگاه گوا رشی بدن را دچار اختلا ل کند. 4-اگر ما تفاوت انقباض وانبساط در بدن را درک نما ییم، سریعتر می توانیم در مو قعیتهای استرس ساز، عضلات ماهیچه ای خود را رها و به حالت ریلکس در آوریم.